Volgens Henk van der Smit kan het de moeite waard zijn om opnieuw te kijken naar natuurlijke materialen die vroeger heel gewoon waren. Vooral de wilg is kansrijk. ,,Sommige oplossingen passen verrassend goed bij de uitdagingen van nu.”

Sommige ‘oude’ materialen worden nog wél gebruikt in de boomkwekerij, vertelt Henk van der Smit, bestuurslid van de Stichting Belangenbehartiging Greenport Boskoop (SBGB). Zo worden laanbomen soms in jutezakken geteeld. ,,Je hoeft de verpakking niet te verwijderen, waardoor de wortels tijdens het planten niet beschadigen.”. En de matten van drijftillen zijn gemaakt van wilgentenen.

Maar de meeste verpakkingen zijn tegenwoordig gemaakt van kunststof. De omslag kwam enkele decennia geleden. Olie was goedkoop, en dus kunststof ook. ,,Daar konden natuurlijke producten moeilijk mee concurreren.” Maar kunststof heeft ook veel nadelen. De milieu-impact is een stuk groter. En na afloop blijf je met plastic afval zitten.

De sector zoekt daarom naar manieren om minder afhankelijk te worden van fossiele grondstoffen en verpakkingen te verduurzamen. Dat is de kern van het project Duurzame TuinbouwKetens Verpakkingen. Van der Smit: ,,We moeten minder afhankelijk worden van fossiele grondstoffen. Dan is het goed om opnieuw te kijken naar materialen die de natuur ons zelf biedt.”

‘De mand verteert vanzelf’

Van der Smit ziet vooral kansen voor wilgen. In Boskoop werden vroeger manden van wilgentenen gemaakt waarin planten werden vervoerd. Volgens hem zou dat ook nu weer interessant kunnen zijn. ,,Je zou solitaire bomen bijvoorbeeld in een wilgenmand kunnen telen en met mand en al de grond in laten gaan. De mand verteert vanzelf en de wortels groeien er gewoon doorheen. Je houdt geen afval over en de boom wordt op een heel natuurlijke manier geleverd.”

Ook bladriet werd veel gebruikt. Heesters werden tussen lagen bladriet verpakt, waardoor ze tijdens transport goed beschermd waren. Na gebruik kon het materiaal eenvoudig worden gecomposteerd of verwerkt. Ook houtwol diende als natuurlijke bescherming tegen beschadigingen. Veenmos werd gebruikt om de wortels van rozen tijdens het transport vochtig te houden.

Onderzoek naar wilgenteelt

Veel van die materialen zouden misschien weer gebruikt kunnen worden in de boomkwekerij. Daarom heeft Greenport Boskoop een aanvraag gedaan voor een onderzoek naar teelten in natte gebieden. Een van de gewassen die worden onderzocht is de wilg. ,,Dat gewas is bijna verdwenen uit Nederland. We willen een proefveld aanleggen en onderzoeken: wat kunnen we met takken van twee of drie jaar? Veel ouder moet je ze ook weer niet laten worden, want anders zijn ze niet meer buigzaam en zijn ze niet meer te bewerken.”  

Of deze historische materialen daadwerkelijk een comeback maken, moet onderzoek uitwijzen. Volgens Van der Smit is het in ieder geval de moeite waard om opnieuw naar het verleden te kijken. ,,Je weet nooit of er iets tussen zit waarvan je zegt: hé, daar kunnen we misschien weer wat mee.”

Het project Duurzame TuinbouwKetens wordt medegefinancierd door de Europese Unie en Provincie Zuid-Holland.

(Tekst: Mario van Vliet Foto’s: Collectie Historische Vereniging Boskoop)