Kennisdossier | Bodembiologie
Bodembiologie speelt een belangrijke rol in een gezonde en weerbare teelt. Een actief bodemleven helpt bij de beschikbaarheid van voedingsstoffen, waterhuishouding, wortelontwikkeling en ziektewering. Zowel in de vollegrond als in potten en substraten groeit de aandacht voor bodemleven en natuurlijke processen.
Wat is bodembiologie?
Bodembiologie gaat over al het leven in de bodem of in een substraat. Denk aan bacteriën, schimmels, protozoën, aaltjes, insecten en andere micro-organismen. Samen vormen zij een biologisch systeem dat invloed heeft op de gezondheid van planten en de kwaliteit van de bodem.
Een actief bodemleven helpt onder andere bij:
- het vrijmaken van voedingsstoffen
- de afbraak van organisch materiaal
- het vasthouden van water
- de ontwikkeling van wortels
- de weerbaarheid van planten
Een gezonde bodem bestaat niet alleen uit chemische en fysieke eigenschappen, maar ook uit een goed functionerend biologisch systeem.
Bodembiologie in de vollegrond
Binnen de vollegrondsteelt speelt bodembiologie al lange tijd een belangrijke rol. Het bodemleven wordt beïnvloed door factoren zoals organische stof, vocht, structuur, pH en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen.
Een rijk bodemleven kan bijdragen aan:
- betere bewortelingmeer bufferend vermogen
- hogere weerbaarheid van gewassen
- minder uitspoeling van nutriënten
- betere bodemstructuur
Steeds meer kwekers experimenteren daarom met maatregelen die het bodemleven stimuleren. Voorbeelden zijn:
- het toevoegen van compost of organische reststromen
- groenbemesters
- minder intensieve grondbewerking
- toepassing van biostimulanten
- stimuleren van schimmels en bacteriën rond de wortels
Tegelijk is nog veel kennis in ontwikkeling. Niet iedere maatregel werkt op iedere grondsoort of bij iedere teelt hetzelfde.
Organische stof en micro-organismen
Organische stof vormt de basis voor veel bodemleven. Bacteriën en schimmels gebruiken organisch materiaal als voedselbron. Daardoor ontstaat een actief ecosysteem rond de wortels van de plant.
Voorbeelden van organismen die belangrijk zijn:
- bacteriën die voedingsstoffen vrijmaken
- mycorrhiza-schimmels die wortels helpen bij opname van water en mineralen
- schimmels die organisch materiaal afbreken
- micro-organismen die ziekteverwekkers onderdrukken
De balans tussen verschillende organismen is belangrijk. Een gezond bodemleven bestaat uit veel verschillende soorten organismen die elkaar in evenwicht houden.
Bioactieve polymeren
Greenport Boskoop is partner in het Europese project PHAntastic. Binnen dit project wordt gewerkt aan bioactieve polymeren op basis van bacteriën: zogenoemde PHA’s (polyhydroxyalkanoaten).
PHA’s zijn biologisch afbreekbare materialen die door micro-organismen worden geproduceerd. Ze kunnen worden toegepast in onder andere:
- mulchfolies
- groeischuimen
- substraatcomponenten
- dragers van micro-organismen of voedingsstoffen
Bijzonder aan deze materialen is dat zij niet alleen biologisch afbreekbaar zijn, maar mogelijk ook actief kunnen bijdragen aan bodemkwaliteit en bodembiologie.
Binnen PHAntastic wordt onderzocht:
- hoe deze materialen afbreken in bodem en substraat
- welke invloed zij hebben op micro-organismen
- hoe ze kunnen bijdragen aan een gezonder bodemleven
- of ze fossiele plastics kunnen vervangen
Greenport Boskoop en Delphy testen verschillende toepassingen in de praktijk van de boomkwekerij.
Onderzoek en innovaties
De kennis over bodembiologie groeit snel. Tegelijk zijn nog veel vragen onbeantwoord. Daarom lopen verschillende onderzoeken en praktijkproeven.
Voorbeelden van actuele thema’s:
- ontwikkeling van veenarme en veenvrije substraten
- toepassing van regionale reststromen
- stimuleren van nuttige schimmels en bacteriën
- biostimulanten
- bioactieve polymeren
- relatie tussen bodemleven en weerbaarheid van planten
Binnen Greenport Boskoop wordt samengewerkt met ondernemers, onderzoekers en onderwijsinstellingen aan nieuwe kennis en toepassingen.
Stappenplan: wat kun je als kweker doen?
Organische stof vormt de basis voor een actief bodemleven. Bekijk welke organische materialen passen bij jouw teelt.
Een gezond bodemleven vraagt om voldoende zuurstof, vocht en een stabiele omgeving.
Nieuwe substraten, biostimulanten of biologische toepassingen kunnen per teelt verschillen. Start daarom met kleine proeven.
De kennis over bodembiologie ontwikkelt zich snel. Houd onderzoeksresultaten en praktijkervaringen in de gaten.
Meer informatie: Bodembiologie in de vollegrond
PHAntastic wordt volledig gefinancierd door de Europese Unie binnen het Horizon Europe-programma, met een totaalbedrag van ruim €7,38 miljoen. De financiering wordt beheerd door de European Health and Digital Executive Agency (HADEA), namens de Europese Commissie.
Zoeken in dit dossier
Zoeken op deze webpagina is eenvoudig: vul hieronder de term in die u zoekt, en die term wordt vervolgens uitgelicht op de pagina. Zo ziet u snel op welke plaatsen de term gebruikt wordt.
Wil je meer weten over dit onderwep? Neem contact op met een van onze contactpersonen
Meer weten?
-
Harmen van Dam
h.vandam@greenportboskoop.nl -
René van Tol
r.vantol@delphy.nl -
Teun Biemond
t.biemond@greenportboskoop.nl