Het Europese project PHAntastic werkt aan de ontwikkeling van biologisch afbreekbare biopolymeren. Deze materialen kunnen onder meer worden toegepast in potten, pluggen, folies en andere producten voor de tuinbouw. Een belangrijk onderdeel van het project is de vraag hoe deze materialen kunnen bijdragen aan een gezond bodemleven.

Daarom was voor de PHAntastic-klankbordgroep van Greenport Boskoop Frank van der Helm, Associate Lector levende teeltsystemen bij Hogeschool Inholland, uitgenodigd voor een presentatie.

Micro-organismen helpen gewas

Volgens Van der Helm wordt bij plantgezondheid vaak vooral gedacht aan ziekten en plagen. “Maar ongeveer 95 procent van de micro-organismen rond een plant is juist positief of neutraal. Die organismen helpen bij de opname van voedingsstoffen, het omgaan met stress en het versterken van de afweer van de plant.”

De onderzoeker vergelijkt een plant graag met een kasteel. Een stevig kasteel is belangrijk, maar zonder wachters op de muur blijft het kwetsbaar. “Een plant verzamelt ook een heel leger aan helpers om zich heen. Dat zijn bacteriën, schimmels en andere micro-organismen die de plant ondersteunen.”

Bodemleven ondersteunen

Voor boomkwekers ligt daar volgens hem een belangrijke kans. Veel aandacht gaat uit naar bemesting, watergift en gewasbescherming. Maar minstens zo belangrijk is de vraag hoe een kweker het bodemleven kan ondersteunen. Dat begint volgens Van der Helm bij het creëren van goede leefomstandigheden voor micro-organismen.

“Micro-organismen hebben voedsel en een plek om te leven nodig. Organische stof speelt daarin een sleutelrol.” De keuze van substraat, de hoeveelheid organische stof en de manier van telen hebben allemaal invloed op de samenstelling van het bodemleven. Ook de plant zelf speelt daarbij een actieve rol. Via de wortels scheidt een plant stoffen uit die bepaalde bacteriën en schimmels aantrekken. Zo ontstaat rond iedere plant een eigen gemeenschap van micro-organismen.

Geen wondermiddel, maar een systeem

Van der Helm ziet vooral kansen in het denken vanuit het complete teeltsysteem. Een gezonde bodem, een goede waterhuishouding, voldoende organische stof en een gevarieerd bodemleven versterken elkaar. Daardoor kunnen planten beter omgaan met ziekten, plagen en andere vormen van stress. Volgens hem wordt het daarom steeds belangrijker om niet alleen naar de plant te kijken, maar ook naar alles wat zich rondom die plant afspeelt.

De onderzoeker benadrukt dat weerbaarheid niet ontstaat door één wondermiddel. Het gaat om het totale systeem. “Een plant moet je niet alleen laten groeien, je moet hem ook trainen.” Net als mensen leren planten omgaan met stress. Een plant die onder goede omstandigheden opgroeit, maar ook af en toe wordt uitgedaagd, ontwikkelt vaak een sterkere natuurlijke weerstand.

Nog veel te ontdekken

Volgens de onderzoeker biedt nieuwe kennis over microbiomen veel mogelijkheden voor de toekomst van de boomkwekerij. Tegelijkertijd staan onderzoekers nog maar aan het begin van die ontwikkeling. “We weten inmiddels veel meer dan tien jaar geleden, maar er valt nog ontzettend veel te ontdekken.”

‘Heel interessant, boeiend en leerzaam! Er gaan een wereld voor mij open’. Was de reactie van één van de kwekers na deze presentatie. Alle aanwezigen zien uit naar een vervolg over dit belangrijke onderwerp. Onderzocht wordt of er een leergang voor kwekers gemaakt kan worden.