In het Greenportkantoor, op het ITC-bedrijventerrein in Hazerswoude-Dorp, kon er donderdag niemand meer bij. Belangstellende ondernemers, waaronder veel kwekers, zaten zij aan zij met deelnemers vanuit gemeente, provincie, het waterschap en de Greenport zelf. Aanleiding: de open uitnodiging om in gesprek te gaan met dijkgraaf en hoogheemraad over het toekomstig waterbeheer, specifiek gericht op de Boskoopse sierteeltregio. Rijnland liet een rapport opstellen: Impactanalyse Toekomstgericht Waterbeheer. Belangrijke conclusies daaruit: klimaatverandering heeft grote impact op het gebied, de rek is eruit, we zijn te kwetsbaar, te inflexibel en te afhankelijk. Samen aanpassen aan onvermijdelijke veranderingen is noodzakelijk, zowel voor overheden, bedrijven als inwoners. 

Michiel Gerritsen, voorzitter van Stichting Belangenbehartiging Greenport Boskoop, sprak een openingswoord. Hij kondigde daarna spreker Henk van der Smit aan, dagelijks bestuurslid bij de Greenport en waterspecialist. Die nam de toehoorders mee in vijftig jaar waterbeleid in de Greenport, van 1976 tot 2026. Met name de KWA, destijds de kleinschalige wateraanvoer, tegenwoordig de klimaatbestendige wateraanvoer. Hij keek terug op de wateroverlast door stortbuien, zoals in 2018. Extreem weer, een van de gevolgen van klimaatverandering.

Maar het gaat verder dan dat, betoogde Van der Smit. Als het gaat om klimaatgevolgen, wat kunnen de kwekers dan zelf opvangen? Hij ging in op de mogelijkheden, van gewaskeuze tot effectief beregenen, van waterbassins bovengronds en ondergronds en anticiperen op de weersverwachting.

Daarna kwam dijkgraaf Rogier van der Sande aan het woord, Op het scherm achter hem de cover van de Impactanalyse met een huis dat verzwolgen lijkt te worden door een watermassa. Van der Sande: ,,U denkt misschien: fijne berichten allemaal, het einde der tijden? Nee, maar actie is wel nodig, we moeten wel wat doen.”

De dijkgraaf legde uit: ,,Wij hebben de klimaatscenario’s van het KNMI doorgerekend op slootniveau. We zien dat onze waterkaarten echt ingrijpend gaan veranderen. Nu is er vooral veel groen, daar is de watersituatie goed, en minder geel en rood, maar kijk je naar kaarten voor de toekomst, zoals voor 2050 en 2100, dan zien die er veel slechter uit, veel meer geel en rood. Er is dan minder water en minder zoetwater. Wat kan je doen?’’

Hoogheemraad Hans Schouffoer vertelde dat hij samen met Van der Sande een roadshow houdt. Een tournee langs allerlei betrokken organisaties en partijen, om te vertellen wat de stand van zaken is en om te vragen mee te helpen.

Schouffoer: ,,Het goede nieuws voor regio Boskoop is dat het veengebied hier wel natgehouden móet worden om schade aan gebouwen te voorkomen. Als het gaat om prioriteiten toekennen bij waterbehoefte scoort dat hoog in de verdringingsreeks.” Deze verdringingsreeks is een nationaal vastgestelde hiërarchie voor de verdeling van zoet water bij schaarste, waarbij algemene veiligheid voorrang heeft.

Volgens Schouffoer wordt het oppervlaktewater steeds warmer en neemt de zuurstofloosheid toe. Aan de orde kwam dat waterplanten en oeverplanten een rol kunnen spelen bij herstel, zoals zuurstofplanten, waterplanten die onder water leven en daar hun zuurstof afgeven. Al blijft de Amerikaanse rivierkreeft een kritische factor voor een gezonde sloot. ,,Belangrijk is om te voorkomen dat de rivierkreeft kan nestelen. Flauwe oevers aanleggen helpt daarbij.”

Bij steile oevers kan de rivierkreeft zich ingraven en gangenstelsels aanleggen, bij flauwe oevers lukt dat niet en dan blijft de invasieve exoot weg, zo blijkt uit onderzoek.

Harmen van Dam, projectleider water bij de Greenport, hield een presentatie samen met René van Tol van Delphy en Brigit van Dam van ecologisch onderzoeksbureau Watersnip Advies. Het programma ‘gezonde sloot’ werd daarbij toegelicht, met onder meer kwaliteit-baggeren en het inzetten van kraggen en tillen, eilandjes met oeverplanten. Brigit van Dam vertelde dat hiermee al zeer positieve resultaten zijn geboekt. Al noemde Henk van der Smit onderhoud van de kraggen en tillen cruciaal: ,,Dringend advies: sluit een onderhoudscontract af.”

Juultje van der Wijk, directeur Rabobank Hollandse IJssel was ook aanwezig. De Rabobank wil projecten voor een betere waterkwaliteit ondersteunen. Van der Wijk had daartoe een cheque meegenomen voor de Alphense wethouder Relus Breeuwsma, tevens voorzitter van Stichting Greenport Regio Boskoop.

De Rabobank heeft, landelijk, water als thema ‘geadopteerd’, vertelde Van der Wijk, die zelf nauw betrokken is bij water op bedrijventerreinen.

Breeuwsma noemde het goed om te bedenken wat je kan bijdragen aan het watervraagstuk. ,,Niet alleen afwachten wat de overheid, de gemeente of het waterschap kan doen. Wat kan je zélf doen? Wij zijn doeners.”

En op de vraag wat je kan doen, zijn vele antwoorden, zo blijkt. Er is niet één ultieme oplossing, maar veel zaken kunnen bijdragen. Van een ondergrondse waterberging tot calamiteitenberging waarbij meerdere functies worden gekoppeld, van kraggen en tillen tot kwaliteit-baggeren, van teeltaanpassing tot anticiperen op de weersontwikkeling. En zo sloot voorzitter Michiel Gerritsen de bijeenkomst af.

Tekst en foto’s: Morvenna Goudkade