KENNISDOSSIER | biologische zuivering restanten spuitvloeistof of spoelwater

Schermafdruk 2015-07-15 20.33.19

Biologische zuivering van restanten spuitvloeistof of spoelwater

Gewasbeschermingsmiddelen of restanten daarvan mogen niet in het oppervlaktewater terechtkomen. Dit is slecht voor het milieu. Daarnaast is de kans aanwezig dat de toelating van middelen wordt ingetrokken als ze herhaaldelijk in hoge concentraties worden gemeten. Eén van de emissieroutes is erfafspoeling bij het klaarmaken van de spuit of schoonmaken van de spuit. Het plaatsen van een biofilter of fytobac is een goede manier om restanten spuitvloeistof of spoelwater van de spuit te lozen. Het afvalwater wordt hierbij op een biologische manier gezuiverd.

Aanleiding
Greenport Boskoop is een regio met veel water. Het Hoogheemraadschap van Rijnland bemonstert al meer dan tien jaar de waterkwaliteit op verschillende meetpunten in Boskoop. Uit de metingen blijkt dat de waterkwaliteit is verbeterd, maar er worden nog regelmatig te hoge concentraties gewasbeschermingsmiddelen en stikstof en fosfaat gemeten. Vanwege Europese wetgeving (Kaderrichtlijn Water) zijn er maatregelen nodig om de waterkwaliteit verder te verbeteren. Ook in verband met de toelating van gewasbeschermingsmiddelen is het belangrijk dat het water schoon is, want wanneer middelen regelmatig in te hoge concentraties in het water worden gevonden, kan er discussie ontstaan over de toelating. Dit moet worden voorkomen.

Emissieroutes
Gewasbeschermingsmiddelen kunnen op verschillende manieren in het oppervlaktewater terecht komen. Dit wordt emissie genoemd. Drift bij het spuiten is een vorm van emissie. Daarnaast kan ook erfafspoeling plaatsvinden bij het klaarmaken van de spuit, het schoonmaken of spoelen. Dit wordt wel puntemissie genoemd.

Op veel bedrijven wordt de gewasbeschermingsspuit gevuld voor de loods. Wanneer per ongeluk wordt gemorst, komt er middel op de verharding. Bij regen kan dit vervolgens naar de sloot afspoelen. Dit moet worden voorkomen. Ook bij het spoelen van de binnenkant of reinigen van de buitenkant van de spuit kunnen gewasbeschermingsmiddelen in de sloot komen. Hetzelfde geldt als de spuit buiten wordt gestald en het gaat vervolgens regenen.
Uit metingen in de akkerbouw, fruitteelt en bollenteelt blijkt dat er hierbij veel middel kan afspoelen. In de boomteelt is dit risico kleiner, omdat de meeste spuiten binnen gestald worden en spuitapparatuur om de meeste bedrijven alleen aan het eind van het spuitseizoen wordt gereinigd. Toch is puntemissie wel een aandachtspunt.


Wettelijke maatregelen om puntemissie te beperken:

•    Houd bij het vullen op het perceel minimaal 2 meter afstand aan vanaf de insteek van het talud van de sloot.

•    Op de plek waar de spuit gevuld wordt, mogen geen putjes aanwezig zijn.
Directe lozing via putjes op het riool of de sloot is verboden.

•    Verspreid bij het schoonmaken van de spuitapparatuur het reinigingswater over het bespoten perceel. Het is verboden restanten uit de spuitapparatuur in de sloot te laten weglopen of via een afvoerput in de riolering terecht te laten komen.

•    Op niet verhard oppervlak moet u de spuit minimaal 5 meter vanaf de insteek van het talud reinigen en puntlozing voorkomen.

•    Bij inwendige reiniging moet de restvloeistof verdund over het land worden verspoten.

•    Om afspoeling van resten van gewasbeschermingsmiddelen te voorkomen moeten spuitmachines overdekt worden gestald.


Biologische zuivering
Een nieuwe ontwikkeling is het plaatsen van een biofilter of fytobak op uw bedrijf om verantwoord restanten spuitvloeistof te kunnen lozen. Het uitgangspunt bij al deze systemen is ongeveer hetzelfde. Restanten spuitvloeistof worden in een bak geloosd met daarin een substraat met veel organische stof. De afvalstoffen worden in deze bak afgebroken door micro-organismen. Er is dus sprake van biologische zuivering. Het gezuiverde water verdampt voor een deel.

Bayer PhytoBac
Bij vier boomkwekers in de Berkenbroek in Reeuwijk is in 2012 een PhytoBac geplaatst om restanten spuitvloeistof of spoelwater in te lozen. Het is één van de maatregelen die de deelnemers van het project Slootgerichte aanpak testen om te komen tot schoner oppervlaktewater. De bakken zijn gefinancierd door het Hoogheemraadschap van Rijnland en BayerCropscience.

PhytoBac in Greenport Regio BoskoopDe grootte van de bak is afhankelijk van de te verwachten hoeveelheden afvalwater. Op de bedrijven aan de Berkenbroek in Reeuwijk zijn de hoeveelheid klein. Voor de bedrijven is gekozen voor een harde kunststof bak van 1,20 x 1 x 0,79 m met een dak van golfplaat om instroom van regenwater te voorkomen. Dit dak is afneembaar scharnierend en 30 cm boven de bak gemonteerd in verband met ventilatie. Deze bakken zijn gemaakt door de firma Beutech.
In deze bakken zit een mengsel (biomix) van grond en stro (of zaagsel). Ongeveer 2-3 kg stro per 100 kg grond. De grond is afkomstig uit de toplaag uit de kwekerij. Deze toplaag bevat namelijk bodemleven dat al gewend is aan de middelen die op het bedrijf gebruikt worden.
Restanten spuitvloeistof of spoelwater kunnen worden geloosd op de PhytoBac. Door het mengsel met stro moet het bodemleven optimaal worden gestimuleerd. De micro-organismen moeten de gewasbeschermingsmiddelen afbreken.De bak kan worden gebruikt op restanten spuitvloeistof in te lozen. Ook spoelwater van de spuit (en ander water waar gewasbeschermingsmiddelen in kunnen zitten) worden geloosd op de PhytoBac. De kwekers houden bij welke restanten zij lozen. Aan het eind van het 2012 kan een monster worden genomen om te bepalen of alle middelen zijn afgebroken.

Aandachtspunten
•    Verzadiging van de biomix moet worden voorkomen. Er kan maximaal zo’n 50- 100 l water per keer op de bak worden geloosd. Bij meer water is het verstandig een deel in een jerrycan op te slaan.
•    Het is belangrijk dat de biomix in de bak enigszins vochtig wordt gehouden i.v.m. de activiteit van de micro-organismen.
•    De verdamping van water is het meest optimaal als de bak op een plaats in de zon en op de wind wordt gezet.

Biofilter
Het Praktijkonderzoek Plant & Omgeving heeft een handleiding gemaakt om zelf een biofilter te bouwen. Het systeem bestaat uit een aantal grote 1000 l vaten (IBC’s). De spoelvloeistof wordt door deze vaten heen geleid.
Klik hier voor de handleiding.

Keuze
De keuze en grootte van het systeem is voor een groot deel afhankelijk van de hoeveelheid afvalwater op het bedrijf. Naarmate de spuit vaker op het erf wordt gereinigd zal er meer afvalwater zijn en is een grotere capaciteit nodig. Op boomkwekerijbedrijven in Greenport Regio Boskoop gaat het veelal om kleinere hoeveelheden afvalwater dan op akkerbouwbedrijven. Een klein biofilter of kleine fytobak is daarmee voldoende.

Gaat u aan de slag met een Biofilter of fytobak, kijk dan ook direct naar een goed ingerichte vul- en spoelplaats voor de spuit. Een overkapte vulplaats waarbij het afvalwater wordt opgevangen en gezuiverd door een biofilter, of fytobak is het mooist. Zo kan de milieubelasting door gewasbeschermingsmiddelen sterk worden verminderd en hoeven er geen resten van het bedrijf afgevoerd te worden.

– Informatie: folder Bayer PhytoBac
– Informatie: folder Beutech