KENNISDOSSIER | bijen – afname bijen

Afname bijen
Honingbijen verblijven gedurende de winter in de bijenkast. De belangrijkste winteractiviteit voor honigbijenvolken is het nest warm houden om de winter te overleven. Het is belangrijk bijen in te winteren die zoveel mogelijk warmte kunnen produceren en ook voldoende voedsel ter beschikking hebben als brandstof.

Gedurende de winterperiode is er altijd sprake van wintersterfte van honingbijen. Dit is normaal. Echter de laatste tien jaar zijn er jaren geweest met gemiddeld hoge wintersterfte bij bijen (tot wel 20%). Momenteel lijkt het weer beter te gaan.

Naar de oorzaak en hoogte van de bijensterfte wordt veel onderzoek gedaan door diverse onderzoeksinstanties. Er worden daarbij diverse oorzaken genoemd.

De belangrijkste drie:
1. Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Met name neonicotioden zouden schadelijk zijn voor bijen
2. Bijenziekten o.a. varroamijt
3. Te weinig stuifmeel en biodiversiteit
Over de oorzaken en welke nu het belangrijkste is, is nog veel wetenschappelijke discussie. Diverse wetenschappers houden het erop dat er meerdere zaken spelen (cocktail van bedreigingen).

Daarnaast is er veel discussie over de hoogte van de bijensterfte. Zo zouden diverse bijenhouders veel bijensterfte hebben en andere juist heel weinig of geen. Meer info: bijenhouders.nl.

Ook de wilde bij wordt in zijn algemeen bedreigd. Dat varieert wel van soort tot soort. Met sommige gaat het goed, met andere niet, aldus het Kenniscentrum voor bijen (EIS).
Ook voor de bedreiging van wilde bijen worden diverse oorzaken genoemd zoals afname van biodiversiteit, onvoldoende schuilgelegenheid voor de bijen maar ook concurrentie van honingbijen en bijenziekten. Meer info: bestuivers.nl.

Meer weten over bijengezondheid, bekijk dan ook het dossier op Wageningen UR.

Rol van gewasbeschermingsmiddelen
Hoewel er nog volop onderzoek wordt gedaan naar bijensterfte, zijn er in de media enkele tv-uitzendingen geweest waarbij de focus sterk ligt op bestrijdingsmiddelen en het probleem eenzijdig wordt belicht.
Volgens een artikel in het blad van de bijenhoudersvereniging wordt de honingbij wel misbruikt door actievoerende wetenschappers ofwel de aaibare als politieke speelbal.
Lees meer >>

Diverse milieuorganisaties roepen op tot een verbod op middelen uit de chemische groep van de neonicotinoiden. Het onderwerp is ook al verschillende keren besproken in de Tweede Kamer. Staatssecretaris Dijksma ziet vooralsnog echter geen aanleiding de middelen te verbieden.

Bij de toelating van gewasbeschermingsmiddelen wordt door het Ctgb gekeken in hoeverre de aangevraagde toepassingen een risico vormen voor mens, dier en milieu. Hierbij wordt ook gekeken naar de risico’s voor de gezondheid van bijen. Dit betekent dat voor alle toegelaten neonicotinoïde-houdende middelen ten tijde van de beoordeling sprake was een acceptabel risico voor de gezondheid van bijen.

Regelmatig komen nieuwe studies en wetenschappelijke informatie beschikbaar over de relatie tussen neonicotinoïden en de gezondheid van bijen. Het Ctgb houdt alle wetenschappelijke ontwikkelingen hierover nauwlettend in de gaten. Mocht er nieuwe wetenschappelijke informatie beschikbaar komen welke een risico aantoont voor mens, dier of milieu voor toegelaten Nederlandse toepassingen, dan zal het Ctgb hiernaar handelen (bron: ctgb.nl).

De neonicotoiden zijn dus wettelijk toegelaten. Onder druk van milieuorganisaties zoals Greenpeace hebben een aantal tuincentra echter laten weten geen planten meer te willen kopen die zijn behandeld met neonicotinoiden. Diverse boomkwekers zijn daarom op zoek naar duurzame alternatieven om planten vrij te houden van mogelijke aantastingen.

Zoeken naar oplossingen
Over de oorzaak van bijensterfte bestaat dus nog onduidelijkheid en er zal nog wel de nodige discussie volgen. Helder is in ieder geval wel al dat iedereen een bijdrage kan leveren aan het behoud van gezonde bijen. Imkers kunnen helpen bijsterfte te voorkomen door goed voor hun bijen te zorgen en een juiste aanpak van bijenziekten. Consumenten, overheden en groenvoorzieners kunnen helpen aan meer biodiversiteit door bloeiende planten te plaatsen zodat er het hele seizoen voldoende stuifmeel is voor bestuivers. En kwekers kunnen helpen met een nog duurzamere gewasbescherming.
Klik hier voor maatregelen voor gezonde bijen.
Verder is het goed om te weten dat het met de bijensterfte in het Groene Hart meevalt.